Zit jij nog in een behandelkamer?

In 2014 voorspelt Minister Schippers: “Iedereen belt in 2019 via het beeldscherm met zijn zorgverlener.” Zover zijn we nog niet, maar het aanbod online behandelingen groeit, ook in de ggz. Online behandelingen bieden de cliënt en de therapeut voordelen en verbeteren de toegankelijkheid van de ggz. Behandelaren en cliënten geven vooralsnog de voorkeur aan offline therapie. Waarom? Drie pioniers in online behandelen vertellen waarom zij wel de stap hebben gezet en hoe zij online behandelingen ervaren.

Onlinepsycholoog.nl

‘Behandeling via beeldbellen. Geen wachttijd, geen reistijd.’

“Het is een kwestie van tijd voordat een volgende generatie de online mogelijkheid massaal aangrijpt.” 

Marte Roemer
De Zorgkliniek

Het is 2003 en student psychologie Marte Roemer heeft geen overzicht in het aanbod van ggz aanbieders. Ze registreert onlinepsycholoog.nl. Het doel? Mensen wegwijs maken in de ggz. Marte stort zich verder op haar studie, maar beseft dat de toekomst van de ggz voor een belangrijk deel online is. Zij behoudt de geregistreerde domeinnaam.

Begin 2018. Als eigenaar van de Zorgkliniek staat Marte voor een uitdaging. Een collega verhuist naar Frankrijk en Marte verhuist zelf van Amstelveen naar Hoenderloo. De Zorgkliniek heeft een netwerk van verwijzers in en rondom Amstelveen. Marte bezit de domeinnaam nog altijd en neemt een besluit; vanaf nu biedt zij online therapie aan via www.onlinepsycholoog.nl.

Bij de start behandelt ze ook zelf. “Ik wil eerst zelf weten hoe het werkt,” vertelt Marte ontspannen via Skype vanuit Hoenderloo, “je loopt in het begin tegen kinderziektes aan. Ik gebruik bijvoorbeeld veel papier. Hoe laat ik nu zien wat ik teken? Nou, je kunt je scherm dus heel makkelijk delen met je gesprekspartner. En zo zijn er meer hobbels op je weg die je eenvoudig oplost. Voor ons is het een vooruitgang.”

Eind 2019 werken haar collega’s in verschillende uithoeken van de wereld. Vanuit bijvoorbeeld Bali helpt een collega van Marte haar cliënten door middel van gesprekken via beeldbellen.

De behandelaar

Waarom werkt de behandelaar niet méér online? “Net als “gewone mensen” zijn behandelaren ook wat huiverig op verandergebied. We zijn gewend en geschoold om offline gesprekken te voeren. De overgang naar een beeldscherm is groot; je weet niet direct hoe alles werkt.”

Loop je tegen technische mankementen aan? “In het begin wel, ja. Je leert hoe de techniek werkt door ermee te werken, dat is een leerproces. En technische ontwikkelingen gaan snel; de gebruiksvriendelijkheid verbetert.”

“Tsja, de hand op de schouder leggen is wel iets dat ik mis.” Het gebrek aan fysiek contact ervaart Marte in het begin vooral zelf: “Maar ook daar wen je aan. Een cliënt is het zelf niet gewend en mist het daarom niet.”

De cliënt

“Er zijn nog veel mensen voor wie beeldbellen ver van hun bed is,” ziet Marte in haar praktijk. “We helpen cliënten die nooit eerder via beeldbellen communiceerden. Voor deze cliënten openen we een nieuwe wereld; soms helpt dat de behandeling extra doordat ze contact vernieuwen met vrienden en familie die ver weg wonen of nieuwe contacten maken via bijvoorbeeld een online lotgenotengroep.”

Het aanbod is er. Online psychologen hebben geen wachtlijsten, het is verzekerde zorg en alle verwijzers kunnen cliënten sturen. Waar blijven de cliënten? Zijn de cliënten niet enthousiast over de mogelijkheid of weten ze het niet? “De cliënt komt vanzelf,” voorspelt Marte, “het is een kwestie van tijd voordat een volgende generatie de online mogelijkheid massaal aangrijpt.”

Allemaal online

Online psychologen hebben geen wachtlijsten. Moeten we niet zorgen dat verwijzers naar online psychologen verwijzen? “De nieuwe generatie komt wel, maar voor nu kunnen we er meer bekendheid aan geven. Bij verwijzers, cliënten en zorgverzekeraars.”

Meer informatie? Ga naar www.onlinepsycholoog.nl.


DiSofa

‘De meest persoonlijke zorg’

“Voor ons is het van groot belang dat zoveel mogelijk mensen, zowel cliënten als verwijzers, weten wat wij kunnen.” 

Joris Arts
DiSofa

Met weinig termen tref je op de 4de pagina van je zoekmachine nog relevante resultaten. Voor de zichtbaarheid, toegankelijkheid en prestaties van DiSofa is aan aandacht geen gebrek. DiSofa is onderdeel van GGZ NHN en biedt uitsluitend online behandelingen aan. Hoe zet GGZ NHN in 2018 DiSofa op?

Buiten de bestaande kaders

GGZ NHN spant zich al jaren in om eHealth binnen de ggz te stimuleren. Dit lukt – ook landelijk – maar mondjesmaat. Begin 2018 besluit de Raad van Bestuur dat er een totaal andere aanpak nodig is. De RvB geeft Joris Arts en zijn collega Niek Kuijper de vrijheid om te ondernemen buiten de bestaande kaders en structuren.

Joris en Niek zien vanaf het begin: online therapie is geen technische, maar vooral een sociale verandering. “We mochten DiSofa van scratch opbouwen, met onze eigen mensen en eigen cultuur. Een start-up, maar wel met de schaalvoordelen van een grote ggz instelling. We maken gebruik van de bestaande ICT van GGZ NHN en ook de administratie loopt via hen. Ik vind het nog altijd stoer van GGZ NHN dat ze hier tijd en ruimte voor maken.”

De meest persoonlijke zorg

Joris verklaart het succes van DiSofa aan de focus en duidelijke visie: “Wij leveren alleen basis-ggz en dat doen we waar en wanneer het de cliënt het beste uitkomt: zeven dagen per week, ook in de avonduren en zonder wachtlijsten. Aan die basis doen we geen concessies.”

DiSofa levert volgens de website ‘de meest persoonlijke zorg’. “Dat streven wij na”, zegt Joris enthousiast, “je meldt je aan bij DiSofa en je hebt direct contact met een van de GZ-psychologen, bijvoorbeeld met Miriam die woont en werkt in Boston. Vanaf dat moment heb je alleen contact met Miriam; je maakt afspraken met haar en niet met een secretaresse. Je zit niet in een wachtkamer en hoeft je nergens eerst te melden. Je bevindt je op je eigen plek. Het gesprek is daardoor persoonlijker.”

Meer behandelaren, meer cliënten

Alles gaat online, ook het werkoverleg. De behandelaren van DiSofa wonen en werken over de hele wereld. Psychologen die naar het buitenland verhuizen werken weer in en vóór Nederland. Meer beschikbare psychologen helpt de gehele ggz sector.

Steeds meer cliënten richten zich met hun mentale hulpvraag tot de GZ-psychologen van DiSofa. Hun aanvankelijk sceptische houding verdwijnt tijdens de vrijblijvende kennismaking. “Voor ons is het van groot belang dat zoveel mogelijk mensen, zowel cliënten als verwijzers, weten wat wij kunnen. Je kiest als cliënt zelf voor een online behandeling.

Meer informatie? Ga naar www.disofa.nl >


Interapy

‘Sneller beter’

“Face-tot-face contact is niet de enige manier om iemand te steunen.” 

Bart Schrieken
Intherapy

Waar denk jij aan bij online therapie? Beeldbellen? Bij de eerste aanbieder van online therapie, Interapy, weet je niet hoe jouw behandelaar eruit ziet.

Hoe kan dat? Bart Schrieken zette de online methode op: “We gebruiken directieve therapie, een vorm van CGT waarbij cliënten gepersonaliseerde opdrachten krijgen. Vaak schrijfopdrachten, soms moeten ze een ervaring opzoeken. De behandelaar geeft de opdrachten en bespreekt schriftelijk hoe dit is gegaan. Er is persoonlijk contact, maar zonder face-to-face.”

Directieve therapie

Het is 1997 en Bart doet samen met prof. dr. Alfred Lange en Jeroen Ruwaard op de Universiteit van Amsterdam onderzoek naar de effectieve elementen van psychotherapie. “We werken met een model waarin cliënten huiswerk maken. Dit blijkt heel effectief; de werkzame elementen van de behandeling zitten in deze opdrachten. De directieve vorm werkt en de basis voor een vorm waarin je elkaar niet ziet is geboren.”

Meer onderzoek laat zien dat een behandeling waarin we mensen niet zien net zo effectief is als een behandeling waarin we mensen wel zien. In 1999 hebben we een beveiligde website gebouwd en bieden therapie aan die volledig plaats- en tijdonafhankelijk is. ’s Werelds eerste online aanbieder was een feit.

Aandacht

Hoe vertel je jouw persoonlijke verhalen tegen een website? “Een behandelaar is er om iemand te steunen. Dit komt uit onderzoek naar voren. Face-tot-face contact is niet de enige manier om iemand te steunen. Er is veel persoonlijke aandacht bij de opdrachten. De behandelaar schrijft geprotocolleerde oefeningen voor een cliënt. Hij werkt met bewezen effectieve methoden.”

“De zorgprofessional geeft veel tijd en aandacht aan een cliënt met de opdrachten. Wat je schrijft blijft en kan de cliënt altijd nalezen. Woord voor woord. Een gesprek wordt een herinnering en minder exact.”

Er bestaat angst dat de behandeling onpersoonlijk is bij gebrek aan face-to-face contact. “Onze cliënten ervaren dat anders. Je hebt één tot twee keer per week contact met je behandelaar op een moment dat jij plant. Je ontvangt persoonlijke feedback op je opdrachten en dat is vaker dan bij vergelijkbare therapie waarin je soms één keer per twee weken je behandelaar ziet.”

Therapietrouw

Alleen maar opdrachten maken? Dan haken mensen vast snel af. “Deze online vorm heeft een hoge therapietrouw en tevredenheid. Maar het is natuurlijk een raar en contra-intuïtief verhaal. Deze vorm van online therapie staat haaks op het beeld wat mensen hebben van psychologie. Toch werkt het.”

Cliënten die de behandeling ervaren zijn vaak positief. Dat zie je terug in bijvoorbeeld reacties op Zorgkaart Nederland,” zegt Bart trots.

“Papier reageert niet en dat is een stuk veiliger.” (reactie op ZorgkaartNederland)

Interapy is een onderdeel van HSK. Samen bieden ze ook face-to-face behandelingen en hybride behandelingen aan. “En daar ben ik heel blij mee,” zegt Bart enthousiast. “Er is een enorme diversiteit aan cliënten en mentale problematiek. Je moet als behandelaar, of als praktijk, uitgaan van wat het beste is voor de cliënt. Voor de een past het thuis maken van opdrachten; een ander is meer gebaat bij een therapeut tegenover hem. Er mag nooit een risico voor de cliënt zijn.”

Toekomst

Welke toekomstige ontwikkelingen ziet Bart? Op welke manier gaan technologische vernieuwingen het vak van de psycholoog veranderen? Bart is positief: “Het is fantastisch dat er nu steeds meer zijn. Vroeger hadden we alleen een kamer en 2 stoelen, nu hanteren we virtual reality, beeldbellen, games en apps.”

Bart heeft hierbij een boodschap: “Alle middelen moeten in dienst staan van de hulpvraag van een cliënt. Bewezen werkzame elementen van een behandeling staan centraal tijdens therapie. Dat je hier verschillende vormen en hulpmiddelen in krijgt, en dat deze zich doorontwikkelen is geweldig, maar niet meer dan hulpmiddelen. De juiste volgorde is: 1. Wat is de werkzame factor? en 2. Hoe pas je dit het beste toe?”

Oproep tot samenwerking

“We doen allemaal veel onderzoek en ontwikkelen de middelen en technologie door. Ik vind het jammer dat hierin zoveel versplintering zit. Bij deze een oproep: laten we meer samen doen. Ik hoop dat we onze krachten bundelen en steviger onderzoeken hoe we de cliënt het beste helpen.”

Meer informatie? Ga naar www.interapy.nl >


Waarde voor de Basis GGZ

Online psychologen hebben geen of minder last van wachtlijstproblematiek. Het is verzekerde zorg en alle verwijzers kunnen cliënten sturen. Je bevindt je op je eigen plek. Het gesprek is daardoor eerder persoonlijker, míts het past bij de cliënt. Bovendien biedt online behandeling mogelijkheden om psychologen die naar het buitenland verhuizen weer in en vóór Nederland te laten werken.