Kortdurende verslavingsbehandeling helpt meer cliënten 

IrisZorg ontwikkelde een kortdurend Community Reinforcement Approach (CRA) aanbod toegespitst op de Basis GGZ. Hiermee kunnen cliënten met milde, niet-complexe verslavingsproblematiek sneller én korter geholpen worden in de Basis GGZ. Een manier om meer mensen te helpen met een van de meest succesvolle behandelmethodes voor verslaving.

CRA is een behandelmethode voor mensen met verslavingsproblematiek. De behandeling is gericht op het aanleren van een andere leefstijl. Een leefstijl die meer beloning oplevert dan het gebruik van het verslavende middel. Tijdens de behandeling gaan cliënten aan de slag met hun verslaving, door bijvoorbeeld het opbouwen van een goed sociaal netwerk en het ontwikkelen van plezierige activiteiten.

Contact

Reinier van den Haak
Reinier van den Haak
GZ-psycholoog in opleiding tot specialist (IrisZorg)

IrisZorg is een verslavingszorginstelling die gebruik maakt van deze behandelmethode. CRA werd al lange tijd toegepast bij mensen met verslavingsproblematiek in de Gespecialiseerde GGZ. Reinier van den Haak, GZ-psycholoog in opleiding tot specialist en regiebehandelaar bij IrisZorg ontwikkelde in aanvulling hierop een kortdurend CRA-aanbod, zodat mensen met verslavingsproblematiek ook in de Basis GGZ geholpen kunnen worden: korter, krachtiger en sneller. “Dit kortdurende aanbod zorgt ervoor dat de toegang tot en toepassing van kortdurende verslavingsbehandeling verbeterd zal worden in Nederland.”

Kort en krachtig aan de slag

Reinier licht toe:  “We vonden dat we een te weinig passend aanbod hadden voor cliënten in de Basis GGZ met mildere problematiek. Als bij een cliënt de meeste leefgebieden op orde zijn, zal er meer behoefte zijn om kort en krachtig aan de slag te gaan met de verslaving.” De gedachte ontstond dat de basisprincipes van de CRA-methodiek ook toepasbaar moesten kunnen zijn binnen de Basis GGZ.

Reinier: ”Die methodiek gebruikten we al voor cliënten met meer complexe problematiek in de SGGZ. We zagen kansen om die methodiek passend te maken voor een kortdurende behandeling. Dat vraagt wel meer van de cliënt: meer zelfstandigheid en meer eigen regie. Maar bij cliënten in de Basis GGZ is dat haalbaar.”
 


Eigen regie

Het verschil met de behandeling in de SGGZ? De duur is (veel) korter: een behandeling in de Basis GGZ bestaat uit negen behandelsessies. In deze sterk verkorte aanpak wordt meer gevraagd van de cliënt – dat kan ook bij cliënten die hun leven eigenlijk verder goed op orde hebben, bijvoorbeeld als het gaat om werk, huisvesting en een sociaal netwerk.

Eigen regie 2

Reinier: “Alle negen sessies worden aan het begin vooruit gepland, zodat het heel duidelijk is waar naartoe gewerkt wordt. Cliënten krijgen een werkboek met de mogelijkheid tot keuzesessies, dit vergroot de eigen regie."

"We beginnen met een soort landkaart: het terugvalmanagement-plan. Na elke sessie kleuren we deze kaart verder in zodat je aan het einde van de behandeling met een duidelijk plan naar buiten loopt. Dit plan presenteert de cliënt ook aan naasten zodat ze samen kunnen werken aan herstel.”

“Tijdens de sessies gaan we aan de slag met de doelen van een cliënt, zoals bijvoorbeeld het opbouwen van een goed sociaal netwerk en plezierige activiteiten.” Deze aspecten zijn belangrijk omdat cliënten hier beloning uithalen. “Uiteraard nemen we het gebruik ook serieus, maar we focussen hier niet direct op, omdat we weten dat het inzetten op alternatieve bekrachtigers vaak meer resultaat geeft. We werken doelgericht en vragen cliënten ook de eigen regie te nemen zodat we kort en krachtig aan de slag kunnen tijdens de sessies.”

“Als je een goede samenwerking wil met de huisarts moet je langsgaan. Dan blijkt veel mogelijk te zijn.”

Reinier van den Haak
IrisZorg

Belangrijke randvoorwaarden: géén wachttijden

Mensen met een verslaving hebben verschillende redenen om geen hulp te zoeken: schaamte, taboe’s, ontkenning en meer. Zodra iemand heeft besloten om wél op zoek te gaan naar hulp, is het essentieel dat een cliënt direct terecht kan – zeker voor het kortdurende zorgaanbod. Reinier: “Het is een belangrijk speerpunt om de wachttijd op 0 weken te houden. Als je een de behandeling verkort aanbiedt aan mensen met lichte of milde problematiek, dan moet je er ook meteen staan. Als iemand 12 weken moet wachten zit je straks misschien wel op een SGGZ-verwijzing en dat is zonde. Juist voor mensen met niet-complexe problematiek is de Basis GGZ misschien wel genoeg als je meteen kortdurend instapt.”

Maar hoe zorg je ervoor dat je géén wachttijden hebt? “Het bewaken van de doorstroom is erg belangrijk. Iedere maand staan we met alle managers stil bij de wachttijden en de planning. Als de wachttijd oploopt, grijpen we meteen in. Bovendien helpt het dat we bij de start alle sessies al vooruit plannen.”


Juiste verwijzingen door samenwerking

Het aanbod moet ook gevonden worden door de juiste cliënten en verwijzers. “Dit is wel een uitdaging”, licht Reinier toe. “We hebben het afgelopen jaar een verwijskaart gemaakt met een duidelijk overzicht van het aanbod en wie waarvoor in aanmerking komt.” IrisZorg heeft daarnaast een behandelkamer bij de huisartsenpraktijk en binnenkort hopelijk ook in het ziekenhuis. “Het is fijn als je niet naar de stigmatiserende verslavingszorg hoeft, maar gewoon ergens heen gaat waar altijd veel mensen heen gaan voor wat voor zorg dan ook.”

Hoe bereik je een goede samenwerking met huisartsen? Reinier: “Alleen mailen en bellen is niet genoeg. We hebben een regiomanager die eens per twee weken langs gaat bij huisartsen om in gesprek te blijven en te checken wat mogelijk is. Als je langsgaat is er veel mogelijk en als je dan een juiste samenwerking hebt, biedt dat veel kansen.”

Kortdurend aanbod blijft essentieel na invoer Zorgprestatiemodel

Per 1 januari wordt het Zorgprestatiemodel ingevoerd. De Basis GGZ heeft hierin geen aparte bekostiging meer; de huidige GBGGZ producten en grenzen aan het aantal minuten vervallen. Hoe ziet het kortdurende CRA-aanbod eruit als er geen prikkel meer is om kortdurend te behandelen? Reinier is hier duidelijk over: “De prikkel helpt natuurlijk wel, maar ook zonder de Basis GGZ moeten we ervoor zorgen dat cliënten de zorg krijgen die passend is. Je wil het onderscheid maken in een doelgroep die kort en krachtig aan de slag kan en een doelgroep die meer nodig heeft. In het nieuwe model zul je dat moeten blijven doen zodat iedereen de juiste zorg krijgt én we de wachtlijsten onder controle kunnen houden.”

"Ook met het Zorgprestatiemodel wil je het onderscheid maken in een doelgroep die kortdurend aan de slag kan en een doelgroep die meer nodig heeft."

Reinier van den Haak
IrisZorg

Het kortdurende aanbod werkt bovendien motiverend voor behandelaren. “Ik merk dat behandelaren enthousiast worden als iets kortdurend is. Omdat je de zorg beperkt tot een aantal hulpvragen, kan je ook sneller zeggen dat je samen iets hebt bereikt. Als de hulpvraag heel breed is, is het nooit helemaal goed en nooit helemaal klaar en dat is voor zowel cliënten als behandelaren frustrerend.”

Aan de slag met CRA

Bij de vraag of andere instellingen ook aan de slag kunnen met het kortdurende CRA-aanbod, wordt Reinier enthousiast: “Als je als instelling soms te maken krijgt met verslaving en je zou daar iets mee willen doen, dan is mijn boodschap: weet ons te vinden en neem contact op als je vragen hebt! Verslaving komt gewoon heel veel voor en wordt ook veel over het hoofd gezien. Dus wij juichen het alleen maar toe als je hiermee aan de slag wilt gaan. Uiteraard moet je jezelf wel laten scholen en trainen. Daarvoor kan je contact opnemen met Hendrik Roozen. Hij verzorgt trainingen in binnen- en buitenland op het gebied van CRA.”