Gooi het in de groep

Wil je meer mensen behandelen in de Basis GGZ? Heb je wel eens aan groepen gedacht? Groepsbehandelingen in de GGZ bestaan al langer maar de Basis GGZ behandelt voornamelijk individueel. In een sector die zoekt naar efficiëntie zijn groepen een uitkomst. Welke groepsbehandelingen past de Basis GGZ toe?

4mb: Blended groepstherapie

“We normaliseren in de groep en oefenen met de e-health” vertelt Eylem Mentese van 4mb in Roosendaal. “De online modules versterken de groepstherapie en andersom; als psycholoog zie je discrepanties in hoe mensen zich online en in de groep gedragen.”

Nieuwe technologieën

4mb start in 2017 met blended groepen. Directeur behandeling Erwin Bijlsma is overtuigd van de potentie van nieuwe technologieën. “We voeren ons werk beter uit met behulp van nieuwe technologieën. In therapie leer je nieuwe vaardigheden; vasthouden en toepassen vergt moeite. Met online modules train je de vaardigheden beter. Waarom zou ik de online modules niet bij groepsbehandelingen toepassen?”

Minder sessies

Minder behandelminuten is niet het primaire doel; de kwaliteit staat voorop. “De eerste resultaten van de blended groepsbehandeling zijn heel positief. Nu uitbreiden”, vertelt Erwin enthousiast. Het aantal sessies van de groepsbehandeling is met behulp van eHealth gedaald van gemiddeld 15 face tot face sessies naar 7 face tot face sessies. Het gemiddeld aantal minuten ligt nu op 571 per cliënt. “Met behoud van kwaliteit, dat staat voorop, brengen we dit gemiddelde onder de 500.”

De kracht van de groep

De kracht van de groep is normaliseren; mensen leren dat ze niet de enige zijn met hun klacht. Dat besef doet zo veel bij mensen en daarom stellen wij bij cliënten deze groepsbehandeling voor”, licht Eylem toe.

Erwin bekijkt bij aanmelding alle dossiers en beoordeelt welke cliënten geschikt zijn voor de groep. Voor de cliënt is een groep een grote stap. Erwin noemt het koudwatervrees: “We leveren extra inspanning zodat je als cliënt de groepsbehandeling een kans gunt. Wij informeren je uitvoerig over wat je kan verwachten. In het kader van shared decision making is de keuze aan jou als cliënt: of je neemt direct deel aan de groep of je komt op de wachtlijst voor individuele behandeling.”

“De cliënten zijn naderhand louter positief, er ontstaan vriendschappen. Cliënten zoeken elkaar op na de therapie, bijvoorbeeld als hardloopclub. Het schept een band. Door de blijvende groepscontacten en de beschikbare online tools komen weinig mensen terug in zorg.”


Whole Brain: ACT groep voor chronische klachten

“Ik zie meer cliënten en heb meer tijd voor ze”, vertelt Jerome Korse van Whole Brain (Eindhoven). “Bijvoorbeeld: met 8 cliënten in een groep, allemaal met product middel, is er 64 uur beschikbaar. De extra tijd zet ik in voor een multidisciplinaire aanpak. Ik werk samen met een creatief therapeut en een fysiotherapeut die ook zijn gespecialiseerd in ACT.”

ACT en lotgenoten

De cliënten in de groepen van Whole Brain hebben aanhoudende klachten. “Het heeft geen zin om te vechten tegen aanhoudende klachten, met ACT leer je omgaan met klachten”, licht Jerome toe. “Het contact met lotgenoten maakt je onderdeel. De groep fungeert als netwerk dat verlichting geeft.”

De therapeutische relatie is anders in een groep. “Maar je ziet mensen ook individueel, bijvoorbeeld bij de intake. Ook zijn er tussentijds aanvullende individuele sessies mogelijk, als het programma daartoe aanleiding biedt.”

Werkplezier

Voor Jerome zijn groepsbehandelingen een welkome afwisseling. “Je moet er affiniteit mee hebben want je besteedt meer indirecte tijd aan groepen.”

Jerome behandelt met de groepsbehandelingen meer cliënten in een kortere tijd. Groepen in de Basis GGZ maken de zorg beter toegankelijk.


BasisGGZ Lentis & Mindfit: Voluit leven

Voluit Leven is ontwikkeld door Ernst Bohlmeijer & Monique Hulsbergen

“In een groep ziet de cliënt patronen bij anderen en opeens valt het kwartje; ‘o zo doe ik dat ook’.” Willeke van Vulpen (BasisGGZ Lentis) is in december 2018 gestart met groepsbehandelingen volgens de Voluit Leven methode. “Ik zie mensen opbloeien in de groep; dat is geweldig.”

Waarom groepen?

BasisGGZ Lentis heeft altijd groepen aangeboden. Na de invoering van de Basis GGZ nam de vraag af. Willeke verklaart: “Je meldde je zelf aan voor de groep en het preventiebudget financierde de groep. Nu is er een verwijzing voor nodig en teer je in op je eigen risico.” Nu BasisGGZ Lentis de Voluit Leven groep weer aanbiedt stroomt deze snel vol. “Een goede screening is erg belangrijk bij iedere vorm van therapie, zeker bij groepsbehandeling.”

Waarom biedt BasisGGZ Lentis nu weer groepen aan? “Voor een gevarieerd aanbod,” zegt Willeke, “de ene cliënt is meer gebaat bij een individuele behandeling en de ander bij een groepsbehandeling. “Mensen met een laag zelfbeeld,” geeft Willeke als voorbeeld, “leren dat ze niet de enige zijn. Andere mensen tonen hetzelfde gedrag.”

Meer docent dan behandelaar

Is de therapeutische relatie anders? “Ja,” zegt Willeke,” bij een individuele behandeling reageer je persoonlijker en diepgaander op wat een cliënt zegt. In een groep is dat anders, ik reageer oppervlakkiger. Maar er gebeurt iets in de groep. Ik reageer op twee niveaus; individueel en tegelijk op het niveau van de groep. De hele groep leert van wat één cliënt opmerkt. Daar zit de kracht van de groep; van elkaar leren, herkennen, gedeelde smart.”

Willeke ziet haar eigen rol anders dan bij individuele therapie: “We staan met z’n tweeën voor een groep van twaalf en je hebt altijd wel een klik met een van je begeleiders. Door het vaste patroon van de Voluit Leven-methode voel ik me meer docent dan behandelaar. Maar we zijn geen robots. Een cliënt die behoefte heeft aan extra aandacht ontvangt dat. Bovendien geldt net als bij individuele therapie: cliënten moeten jou vertrouwen, jij moet zorgen voor een veilige omgeving. Dat is complexer met een groep.”

Hard werken
De voluit Leven methode is een traject waarbij in iedere sessie een volgende stap wordt gezet. Al deze stappen liggen vast. “Het is hard werken en het is pittig voor de deelnemers.” Het valt Willeke op dat niemand stopt: “Er was geen uitval. Bij het afsluiten zijn de effecten van de groep goed zichtbaar: de emotionele flexibiliteit neemt toe en de meeste groepsleden hebben stappen gezet naar mentale weerbaarheid.”

Transdiagnostisch

De grote meerwaarde van de groep Voluit Leven is dat het niet uitmaakt welke diagnose iemand heeft,” vertelt Silvia Bloemberg van Mindfit. ACT is een van de pijlers van de Voluit Leven methodiek. “We kunnen met de Voluit Leven methode transdiagnostisch behandelen; daarom past deze methode zo goed bij de Basis GGZ.”

Volle groepen

Silvia heeft eerder meegewerkt aan een groepsbehandeling gericht op sociale angst. “Iedereen met dezelfde klacht bij elkaar zoeken op het juiste moment blijkt moeizaam. We bieden geen behandeling meer aan die specifiek gericht op de klacht.”

De variëteit van alle soorten klachten maakt voor de behandeling niet uit, de behandeling draait om acceptatie en leren omgaan met je klachten richting een meer waardevol leven. “Omdat de aard van de klacht irrelevant is bij Voluit Leven, stroomt een groep snel vol. Soms hebben we zelfs 2 groepen tegelijkertijd.”

Samen ervaren

Silvia herkent wat Willeke zegt over erkenning en herkenning als kracht van de groep. “Je ervaart gezamenlijk iets. De groep ervaart samen de metaforen en oefeningen van Voluit Leven, dat schept een emotionele band. Ik merk dat er iets met mensen gebeurt doordat ze dit samen ervaren en samen door dit proces heen gaan.”

Speels plezier

Silvia ervaart Voluit Leven als een stuk speelser: “We bieden groepen ook aan zodat we meer mensen kunnen behandelen en de toegankelijkheid van de GGZ verbeteren. Maar het transdiagnostisch behandelen is zo waardevol, en deze methode is ook nog een stuk leuker, naast dat het inderdaad hard werken is. De filmpjes, de metaforen, de oefeningen en de liedjes maken het proces ook wat speels. Het vraagt wat anders van jou als behandelaar, maar ik vind het heel leuk.”


Waarde voor de Basis GGZ

"We normaliseren in de groep en oefenen met de e-health", "Ik zie meer cliënten en heb meer tijd voor ze", "In een groep ziet de cliënt patronen bij anderen en opeens valt het kwartje; ‘o zo doe ik dat ook’", "We kunnen met de Voluit Leven methode transdiagnostisch behandelen; daarom past deze methode zo goed bij de Basis GGZ"