Activiteitenregistratie geef naasten inzicht

GGZ-aandoeningen zijn niet zichtbaar. Het is mede daardoor vaak moeilijk te begrijpen wat er met iemand aan de hand is. In het geval van hersenletsel speelt dit nog extra, omdat naasten ook veranderingen in de persoonlijkheid kunnen ervaren. Bij Hulp bij Hersenletsel maken ze ‘het onzichtbare zichtbaar’ met een activiteitenregistratie.

Jenny Palm
orthopedagoog / Gz-psycholoog en auteur van o.a. ‘Hersenletsel heb je niet alleen’

Jenny Palm (Hulp bij Hersenletsel): “We betrekken naasten altijd bij de behandeling. Meestal zijn ze bij nagenoeg alle sessies aanwezig. Na 4 of 5 gesprekken hebben cliënten door wat er aan de hand is. Dat is in elk geval het moment dat ik voorstel om hun naasten erbij te vragen. De cliënt en behandelaar nemen de manier waarop het wordt gebracht samen door. De cliënt vertelt zelf aan de partner en bijvoorbeeld hun kinderen over hun aandoening. Ze vertellen hoe ze zijn veranderd en waar ze last van hebben. Ook hoe zij het beste kunnen helpen.”

“Het is zeker in het geval van hersenletsel moeilijk te begrijpen wat er met iemand aan de hand is. Hersenletsel, maar ook andere aandoeningen binnen de GGZ, kan je niet aan iemand zien. We moeten dus het onzichtbare zichtbaar maken.”

“Wij gebruiken hiervoor een activiteitenregistratie. De cliënt houdt gedurende een dag zijn activiteiten bij. Als de activiteit energie geeft maken ze een vakje groen. Als het mentale energie kost maken ze een vakje rood. Door hersenletsel kosten zoveel zaken mentale inspanning, dat is gewoon moeilijk voor te stellen. Hiermee wordt het hersenletsel visueel gemaakt, waardoor zichtbaar is hoelang en waardoor een cliënt op mentale hoogspanning staat. Dit laten we ook aan hun naasten zien om het onzichtbare zichtbaar te maken en dan ontstaat er vaak meer begrip.”


Cliënten vinden het inspirerend en ervaren meer eigen regie

“Het invullen van een activiteitenregistratie vergt veel tijd. Maar na verloop van tijd vinden cliënten het erg leuk om vooruitgang te zien. Waar eerst een dag er overwegend rood uit zag (veel mentale inspanning), zien ze deze gedurende een behandeling langzaam ‘vergroenen’ (meer energie-gevende activiteiten). Ook andere (korte!) vragenlijsten invullen en zien dat er vooruitgang is geboekt, eigenlijk het ROMmen, vinden cliënten vaak inspirerend.”

“Het gesprek met hun naasten ervaren ze positief. Doordat ze het gesprek zelf kunnen voeren hebben ze weer een beter gevoel over zichzelf en meer eigen regie. Hun directe omgeving begrijpt veel beter wat er aan de hand is en hoe ze iemand kunnen helpen. Hierdoor wordt onvermogen minder snel voor onwil gezien.”

Hersenletsel is een specifieke doelgroep

“En heel moeilijk te herkennen, terwijl er veel symptomen zijn. Vaak wordt hersenletsel pas heel laat herkend en zijn cliënten al geruime tijd in behandeling maar slaat deze om begrijpelijke redenen niet aan. Voor collega’s die mensen met hersenletsel behandelen is het belangrijk om je goed te verdiepen in waar het letsel zit; er zit bijvoorbeeld een groot verschil in de symptomen van schade in de linker- en rechterhersenhelft. Lees je vervolgens goed in op het letsel.”

-

“Kleine handelingen zijn hierbij al belangrijk; bij een cliënt met rechter hersenletsel ga ik altijd op mijn handen zitten. Wanneer ik praat en ik gebruik mijn handen daarbij leidt dit anders enorm af. Daarnaast werkt eHealth meestal niet bij hersenletsel vanwege de felheid van beeldschermen en geluiden.”

“Meer bewustwording bij verwijzers en behandelaren voor hersenletsel zou al veel helpen. Vaak worden de gevolgen van een trauma niet herkend en krijgt de cliënt niet direct de zorg die hij nodig heeft. De stichting NAH NU reikt speldjes uit voor helden die de bewustwording van hersenletsel vergroten. Als praktijkhouder van Hulp bij Hersenletsel ben ik hier nauw bij betrokken. Laatst hebben ze deze bijvoorbeeld bij Minister Hugo de Jonge opgespeld.

 


Waarde voor de Basis GGZ

Naasten van iemand met een psychologische aandoening weten vaak niet hoe ze om moeten gaan met de aandoening, terwijl ze juist zo belangrijk zijn in het leven van de cliënt. Dit geldt in bijzondere mate voor mensen met hersenletsel. Het betrekken van naasten is hier dus extra van belang en: inspirerend voor de gehele Basis GGZ. Een activiteitenregistratie kan ook voor andere doelgroepen heel goed helpen om te laten zien wat er aan de hand is.